Stapsgewijs de transformatie inzetten naar één inclusief systeem

Voor Mirjam Blaak, directeur-bestuurder van Defence for Children, is het een duidelijke zaak: Nederland moet nú stappen zetten richting inclusief onderwijs. Nederland heeft het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap ondertekend én bekrachtigd. Alleen al daarom moet daarom alles in het werk gesteld worden om het onderwijs zo inclusief mogelijk te maken. Want, wat Mirjam betreft, is het dat nu nog lang niet genoeg. 

In gesprek met Mirjam Blaak, directeur-bestuurder van Defence for Children

Inclusief onderwijs als recht

Mirjam heeft een missie. Stapsgewijs moet het gehele Nederlandse onderwijsstelsel worden getransformeerd naar één inclusief systeem. Mirjam: “Op dit moment is de huidige Nederlandse wet- en regelgeving nog niet in lijn met het recht van ieder kind op onderwijs in een inclusief onderwijssysteem. Bij Defence for Children gaan we altijd te werk aan de hand van het internationaal recht. Het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, dat Nederland inmiddels vier jaar geleden heeft geratificeerd, is helder: kinderen hebben recht op onderwijs in een inclusief onderwijssysteem.” 

Eén inclusief systeem

Volgens Mirjam is hier in Nederland nog lang geen sprake van. “We zien dat een groot aantal kinderen geen passend onderwijsaanbod krijgt. Hierdoor worden kinderen met een zorgbehoefte vaak niet in hun behoefte voorzien en komen bijvoorbeeld thuis te zitten.” Scholen die zich in willen zetten voor deze kinderen, lopen nog tegen vele barrières aan. “Scholen hebben te maken met wettelijke belemmeringen. Daarnaast blijven maatregelen om onderwijs en zorg te ontschotten uit. Samengevat ondersteunt Nederland inclusief onderwijs op dit moment onvoldoende,” aldus Mirjam.

Het is tijd voor verandering:

“Het in stand houden van een gesegregeerd onderwijssysteem is niet verenigbaar met het internationaal recht. Stapsgewijs moeten we de transformatie inzetten naar één inclusief systeem. Belangrijk hierbij is dat de kennis en expertise uit het speciaal (specialistisch) onderwijs niet verloren gaat, maar op een nieuwe manier ingezet wordt.”

Het kind centraal

Defence for Children maakt zich al langer hard voor inclusief onderwijs. “Als je inclusief onderwijs heel praktisch benadert, dan gaat het om een systeem waarin kinderen samen naar school gaan in hun eigen buurt en daar zorg en ondersteuning op maat ontvangen. Waar kinderen, ongeacht hun achtergrond en ondersteuningsbehoefte, samen leren, werken en spelen.”

In het huidige onderwijssysteem staat het kind nog onvoldoende centraal, aldus Mirjam. “In het VN-Kinderrechtenverdrag staan de belangen van kinderen voorop, in het Nederlandse onderwijssysteem nog niet genoeg. Als Defence for Children willen wij de regering houden aan hun internationale verdragsverplichtingen. Het onderwijs moet zich aan het kind aanpassen, en niet andersom.” 

Stap voor stap

Defence for Children roept de overheid op inclusief onderwijs voor alle kinderen mogelijk te maken, stap voor stap. Naast deze oproep steekt Defence for Children zelf óók de handen uit de mouwen om onderwijs inclusiever te maken.

“Ten eerste uiteraard door te pleiten voor deze systeemverandering. Maar ook door het verspreiden van kennis en informatie over inclusief onderwijs. En we hebben een kinderrechtenhelpdesk waar we individueel juridisch advies geven in zaken van kinderen met ondersteuningsbehoeften. Hier kun je terecht als je problemen ondervindt met onderwijs.”

Flexibeler door corona

Dit jaar staat voor een belangrijk deel in teken van de coronacrisis. Wat heeft deze periode ons kunnen leren over hoe we onderwijs inclusiever kunnen maken?

Mirjam legt uit: “We ervaren nu hoe flexibel het onderwijs is, ook met de toepassing van allerlei digitale middelen. We zien voorbeelden van kinderen voor wie digitaal onderwijs heel passend bleek en waar zij echt profijt van hebben gehad. Daarnaast is er de afgelopen tijd veel kennis opgedaan over hoe bepaalde veranderingen kunnen worden doorgevoerd. Aan de andere kant zie je ook de negatieve effecten van kinderen die er misschien buiten vallen. Dit laat zien hoe belangrijk maatwerk is. Inclusief onderwijs sluit hier uitstekend op aan.” 

Tijd voor actie

Deze ervaringen uit de coronacrisis en het feit dat er al langere tijd een beweging richting inclusief onderwijs gaande is in het onderwijsveld, laten zien dat het kan.  Nú is het volgens Mirjam tijd voor actie. “Er moet een concreet stappenplan van de overheid komen, hoe werken we toe naar een inclusief onderwijssysteem? Hierbij moet gekeken worden naar de belemmeringen in wet- en regelgeving en naar hoe deze opgelost kunnen worden. Ook is het heel belangrijk dat onderwijsinstellingen en leerkrachten in zowel het speciaal als het regulier onderwijs worden meegenomen in dit proces. Zij ervaren nu al een grote werkdruk en er komt veel bij kijken als ze tegelijkertijd meewerken om het onderwijs inclusiever te maken. Maar het kan wél. En daar blijven wij ons voor inzetten!”


In Nederland heeft ieder kind recht op kwalitatief hoogstaand onderwijs in een inclusief onderwijssysteem om zich zo volledig mogelijk te kunnen ontwikkelen. Het huidige onderwijssysteem is echter niet in lijn met het VN-Kinderrechtenverdrag en het VN-Mensenrechtenverdrag Handicap. Met het kinderrechtenkader in dit rapport laat Defence for Children zien waarom Nederland in 2020 de stap naar inclusief onderwijs moet maken. De openhartige verhalen van de ervaringsdeskundigen benadrukken het belang van inclusief onderwijs voor elk kind en elke jongere in Nederland.


Op de hoogte blijven? Volg ons op Facebook, Instagram of Twitter.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top Skip to content