Tegenwoordig moeten we dat ene ding hebben om erbij te horen. Die telefoon, dat kledingstuk van een bepaald merk. Maar wat als je een psychische of fysieke beperking hebt?
Hoe wordt er dan naar je gekeken door de maatschappij?
Naar mijn mening te weinig. Natuurlijk heb je verschillende organisaties die er iets aan doen of het onder de aandacht brengen, maar ik voel mij best vaak machteloos wanneer ik probeer zo ‘normaal’ mogelijk mee te draaien in de maatschappij.
Meningen van anderen
Als klein jongetje zat ik al in een rolstoel en ik vond het helemaal niet zo erg. Maar hoe ouder ik werd, hoe negatiever ik ging kijken naar mijzelf en mijn rolstoel. Sommige mensen denken bij een fysieke beperking dat je niks kunt en dat je een heel laag IQ hebt. Die mensen weten vaak niet hoe ze moeten reageren of hoe ze om moeten gaan met iemand die een beperking heeft. Dat is dan weer hun beperking. Gelukkig zijn er ook mensen die gewoon normaal en respectvol tegen mij zijn. Het ligt er maar net aan hoe mensen ertegenaan kijken.
Ik hoor wel eens uitleg van ouders. Het kindje roept: “Kijk mam/pap, iemand met wielen!”. Dan ligt het er maar net aan hoe ouders hiermee omgaan. Je hebt ouders die zeggen: “Ja, die meneer is een beetje gek.”.
En je hebt ouders die zeggen: “Ja dat klopt lieverd, diegene zit in een rolstoel.”.
Soms laten ouders het daarbij of wordt er in kindertaal uitgelegd dat ik niet kan lopen en dat ik daarom in een rolstoel zit.
Dan wordt er op een voor mij fijne manier gereageerd, vaak bedank ik de ouder door ze een glimlach te schenken.
Als kinderen zelf met een vraag komen stellen ze hem niet vaak meteen aan mij, maar aan degene waar ik op dat moment mee ben. Logisch, want een kind van vier heeft nog nooit iemand in een rolstoel gezien en vindt het spannend.
Vaak wordt er dan tegen het kind gezegd: “Vraag het maar aan hem, hij kan zelf ook praten.”. Dan komen ze zo schattig naar mij toe en vragen: “Waarom zit jij in een rolstoel?” Dan zeg ik heel simpel: “Omdat ik niet kan lopen.”. En vaak is dat ook voldoende.
Het leuke met kinderen is dat ze op ontdekking gaan en als ze mij zien denken ze vast: ‘Wow, dat is bijzonder! Ik ga vragen waarom hij in een rolstoel zit.’. Groot gelijk, als ik een kind van vier was had ik precies hetzelfde gedaan. Want mijn beperking is zichtbaar, dus dan kun je er maar beter open en eerlijk over zijn.
Met jongeren vind ik dat wel wat anders. Als zij die vraag stellen geef ik hetzelfde antwoord. Maar zodra ze doorvragen over waardoor ik niet kan lopen, maak ik zelf de keuze of ik het vertel of niet. Ze hoeven niet alles te weten. Ik weet ook niet alles over die persoon.
Maak van je beperking je kracht
Naast dat ik in een rolstoel zit stotter ik ook.
Ik weet het nog goed, ik reed met mijn tante terug naar huis en wilde wat zeggen, maar dat kwam er niet vloeiend uit. “Jemig, wat stotter jij.” zei mijn tante. Ik dacht: ‘Stotteren, wat is dat?’ Ik vertelde het mijn opa en oma en ze waren verbaasd, maar lieten het ook op z’n beloop. Ze dachten: ‘Naja, we zien het wel.’. Maar het stotteren werd voor mijn opa en oma een irritatiepunt omdat ik het eerder niet gedaan had. Zij verwachtten dat het wel over zou gaan als ze er geen aandacht aan schonken. Oma had er het meest last van. Als ik stotterde maakte ze klote opmerkingen zoals: “Nou nog een keer.” of “Nou in een keer.”, maar hoe hard ik het ook probeerde, het lukte niet.
Ik dacht dat het stotteren vanzelf wel over zou gaan, maar na jaren van schaamte en onzekerheid wilde ik er wat aan doen! We dachten dat als ik in therapie zou gaan ik uiteindelijk weer vloeiend zou praten. Nou, juist niet. Ik leerde mijn stotteren accepteren. Dit was voor mij en mijn familie een leerzame periode. Ergens begrijp ik ook wel waar de nare reacties vandaan komen, want je wil het beste voor je kind. Op YouTube staan duizenden video’s met tips en tricks hoe je ervanaf kunt komen. Daardoor lijkt het alsof het iets slechts is, alsof het iets is waar je vanaf moest komen.
Stottertherapie
Voordat ik in therapie ging, heb ik ook naar dat soort video’s gekeken. In eerste instantie om er zelf iets aan te doen, maar ook voor mijn directe omgeving. Het maakte mij onzeker en ik schaamde mij voor mijn stotters. Het was dan ook best tegenstrijdig om bij therapie te horen dat stotteren oké is terwijl het in mijn directe omgeving niet echt geaccepteerd werd.
Op een gegeven moment was ik het zat dat mijn stotteren niet geaccepteerd werd. Ik weet nog goed dat ik met oma in de Ikea was. Ik was een beetje moe, waardoor mijn stotteren erger werd. Nadat oma haar zegje had gedaan zei ik: “Oké, dus ik mag niet mijzelf zijn?”. Ik wees haar erop dat ze geen commentaar moest hebben op mijn stotters. Uiteraard heb ik nog veel meer dingen gezegd, maar dit is de korte versie ervan. Ik was boos en zenuwachtig toen ik er iets van zei, maar ik was ook blij en opgelucht. Mijn boodschap was in ieder geval overgekomen…. Stotteren is oké!
Knelpunt in de maatschappij
Een ding waar ik mij ook aan ergerde was een aflevering van BEAU over een nieuw onderzoek over stotteren. Rick, die ook stotterend door het leven gaat, was ook aanwezig. Hij accepteert zijn stotteren ook. Femke Merel van Kooten-Arissen (voormalig Tweede Kamerlid) was daarbij ook aanwezig. Zij stotterde zelf ook, maar heeft dit nooit kunnen accepteren.
Tijdens de aflevering vertelde ze dat zij zelf vrijwel vloeiend sprak, maar wel van mening is dat iedereen van stotteren af kan komen, maar dat er wel meer onderzoek gedaan mag worden naar een therapie die wel of niet werkt.
Ze omschrijft het niet krijgen van de juiste therapie erg onhandig omdat ze een vergelijking maakt met een gebroken been. Wat ze bedoelde was dat zij zou willen dat iedereen de juiste therapie krijgt om van het stotteren af te komen. Bij het hebben van een gebroken been ga je ook naar de juiste arts om te herstellen.
Toen ik dat zag was ik boos, maar vooral teleurgesteld en onzeker. Ik dacht erover na om naar een therapie te gaan die mij leerde om weer vloeiend te leren spreken. Maar gelukkig heb ik dat niet gedaan. Waarom gelukkig? Omdat stotteren een nieuwe manier is van spreken waar nog weinig over gesproken wordt. Gelukkig wordt er steeds meer aandacht aan gegeven door organisaties en op bijvoorbeeld Wereldstotterdag.
Mijn weg naar zelfacceptatie
Daarover gesproken, op 22 oktober 2021 heb ik een interview gehad met NOS Stories over hoe belangrijk Wereldstotterdag is. Ik ben nog steeds van mening dat jongeren het perfecte beeld aan het opzoeken zijn en ook al weten we dat het zinloos is dat we dat doen, we doen het allemaal. Terwijl het hebben van iets wat jou uniek maakt juist de nieuwe perfectie moet worden. Ik denk dat als ik geen stottertherapie had gehad ik later heel erg beperkt in het leven had gestaan. Het interview met NOS Stories had ik dan zeker niet gedurfd. Daarom ben ik blij dat ik hulp heb gevonden bij het accepteren van mijn stotters.
Dus wat voor beperking of aandoening je ook hebt… maak van je beperking je kracht en laat zien wie jij bent, want uniek zijn is het nieuwe perfectie.
