Alles in het leven zul je voor moeten vechten, dit geldt voor iedereen en zullen jullie vast wel herkennen. Als je een mentale en/of fysieke beperking hebt zul, je merken dat je soms nog veel harder moet vechten voor je plekje dan mensen die daar geen last van hebben. In dit artikel ga ik mijn ervaring delen over hoe ik op de harde manier heb geleerd om mijn stem te vinden. Tegelijkertijd wil ik jou, de lezer, aanmoedigen om ook jouw stem te leren gebruiken. Om voor jezelf op te komen, zelfs als dat spannend voelt. Want jouw stem is je grootste kracht – gebruik hem.
Mijn ervaring
Al sinds jongs af aan was ik iemand met een sterke eigen wil. Misschien komt dat omdat ik door mijn aangeboren longaandoening al vroeg leerde dat het leven niet vanzelf gaat. Maar iets waar ik altijd ongelooflijk veel moeite mee heb gehad – en nog steeds mee heb – is als mensen alles voor mij willen bepalen. Alsof ik niet in staat ben om zelf te denken.
Er is niets zo vernederend als wanneer er alleen maar over je gepraat wordt, in plaats van met je. Of als iemand tegen je praat alsof je zes jaar oud bent, terwijl je dondersgoed weet wat er speelt en wat je nodig hebt, terwijl je twintig jaar oud bent en wil gaan studeren! Het geeft een gevoel van machteloosheid, alsof je niet meer gezien wordt als persoon, maar als een dossier dat afgehandeld moet worden.
En dan die protocollen. Die eeuwige, starre regels waar niemand van durft af te wijken. Ik heb er ruzies over gehad, harde woorden, tranen. Niet omdat ik “moeilijk” wilde doen, maar omdat ik letterlijk onder die regels dreigde kapot te gaan. Omdat mensen weigerden te luisteren, omdat het niet in hun schema paste. Omdat ik geen vinkje was dat ze konden afstrepen.
Dat zijn de momenten waarop ik leerde wat het betekent om echt je stem te gebruiken. Niet zachtjes, niet voorzichtig, maar luid en duidelijk. Omdat niemand anders dat voor mij zou doen.
Wat ik heb geleerd
Wat ik heb geleerd, is dat mijn stem het middel is om de regie terug te pakken. Want als ik niets zeg, beslist iemand anders voor mij — over mij. En dat is precies wat er jarenlang is gebeurd. Mensen die zogenaamd “het beste met me voor hadden”, maar ondertussen vergaten om míj te vragen wat ik eigenlijk nodig had.
Ik heb geleerd dat stilte geen veiligheid geeft, maar juist macht uit handen neemt. Dat wanneer ik mijn mond houd om de lieve vrede te bewaren, ik mezelf onzichtbaar maak in een systeem dat daar maar al te graag gebruik van maakt. En dat ik alleen zélf de regie kan terugpakken door mijn stem te gebruiken, zelfs als dat spanning oplevert.
Regie terugpakken betekent niet dat alles meteen goedkomt. Vaak blijft het stroperig, traag, frustrerend. Maar het betekent wél dat ik weer degene ben die bepaalt wat ik toelaat. Dat ik niet meer stil blijf als iemand over mijn hoofd heen praat. Dat ik niet meer wacht tot iemand me toestemming geeft om mijn eigen mening te hebben.
Ik heb geleerd dat regie niet iets is wat iemand je “geeft”. Je moet het nemen. Soms zacht, soms hard, soms met trillende handen. Maar op het moment dat je dat doet — dat je besluit dat jij weer aan het stuur zit, hoe klein dat stuur ook lijkt — verandert er iets fundamenteels.
Want op het moment dat jij de regie terugpakt, ben je niet langer een onderdeel van het systeem. Je bent weer een mens met een stem, een verhaal en een grens.
Dus: Jouw stem is je kracht – gebruik hem
Wat ik wil dat je onthoudt, is dit: niemand anders gaat jouw leven voor je leiden. Niet de hulpverlener die alles volgens protocol doet. Niet de docent die denkt te weten wat goed voor je is. Niet de systemen waarin jij zogenaamd “past”. Alleen jij weet wat je nodig hebt — en alleen jij kunt die plek opeisen.
Je stem gebruiken is niet altijd makkelijk. Soms voelt het alsof niemand luistert, of alsof je alleen maar meer weerstand oproept. Maar elke keer dat je iets zegt wat eigenlijk weggedrukt zou worden, pak je een stukje van je regie terug. En dát is kracht.
Kracht zit niet in hoe hard je kunt praten, maar in het feit dat je durft te zeggen: dit is van mij. Mijn verhaal. Mijn keuzes. Mijn grenzen. En als anderen daar ongemakkelijk van worden, dan zegt dat vooral iets over hen — niet over jou.
Dus laat niemand ooit bepalen hoe groot of klein jouw stem mag zijn. Gebruik hem. Ook als hij trilt, ook als je bang bent dat je te direct bent. Want op het moment dat jij je stem gebruikt, beweeg je iets — in jezelf, en vaak ook in de wereld om je heen.
Je hoeft niet perfect te zijn, je hoeft niet alles te winnen. Maar zolang jij je stem blijft gebruiken, blijf jij de regie houden. En dat is uiteindelijk alles wat telt.
