Van 5 tot en met 9 oktober 2026 is het de Nationale Onderwijsweek. Tijdens deze week wordt extra aandacht gevraagd voor het onderwijs. Van de Dag van de Leraar tot inclusief onderwijs: onderwijs is er in allerlei vormen.
Maar hoe is het om onderwijs te volgen als je een chronische aandoening en/of beperking hebt? En wat betekent inclusief onderwijs voor ons?
Ik (JongPIT’er Merel) volg zelf onderwijs, ondanks mijn chronische aandoening en beperkingen. Voor mij is het belangrijk dat het onderwijs zo wordt ingericht dat ik daadwerkelijk mee kan doen. Want pas als ik echt kan meedoen, is het onderwijs voor mij inclusief.
Thuiszitters
In dit artikel duik ik in het vraagstuk van de thuiszitters, een groep waar ik zelf ook deel van heb uitgemaakt en waar ik nog steeds deels toe behoor.
Thuiszitters zijn vaak een vergeten groep die weinig aandacht krijgt, terwijl die aandacht juist hard nodig is. Zowel vanuit onderwijsinstellingen als vanuit de politiek.
In deze column neem ik jullie mee in mijn eigen ervaringen met de periode waarin ik langere tijd thuiszat.
Iedere thuiszitter heeft een eigen verhaal
In Nederland zijn er veel leerlingen die langdurig thuiszitten, ieder met een eigen verhaal. De ene leerling zit thuis vanwege psychische problemen, terwijl een andere leerling door een ernstige ziekte niet naar school kan. Sommige leerlingen hebben een vrijstelling van de leerplicht en andere niet.
Daarnaast zijn er leerlingen die niet de juiste ondersteuning krijgen, waardoor het voor hen niet mogelijk is om naar school te gaan.
Iedere thuiszitter heeft een eigen verhaal.
‘Zie een thuiszitter als een heel persoon, en niet alleen als iemand bij wie bepaalde dingen niet lukken.’
Zelf heb ik een periode van acht weken thuisgezeten vanwege psychische problemen. Dit was de langste aaneengesloten periode waarin ik niet naar school kon. Ook nu zit ik nog deels thuis, omdat ik vanwege mijn chronische aandoening niet het volledige schoolrooster kan volgen. In al die periodes stond ik wel ingeschreven bij een school die met mij meedacht.
Tijdens de langste periode waarin ik thuiszat, heb ik veel begeleiding en steun gekregen van mijn oude school. Het werd mij mentaal allemaal te veel, waardoor ik niet op school kon starten.
Toch heb ik in deze periode, met veel discipline en ondersteuning vanuit school, mijn schoolwerk kunnen blijven doen. Hierdoor kon ik aan het einde van het schooljaar gewoon overgaan naar het volgende leerjaar.
Hoewel ik na een tijdje weer naar school ging, was ik ontzettend blij dat dit gelukt was.
Wat hierin voor mij echt het verschil maakte, was dat mijn aanspreekpunten op school goed bereikbaar waren. Ook kreeg ik goede begeleiding bij het thuisonderwijs. Er was echt aandacht voor mijn situatie en wat ik nodig had.
Dat vond ik niet alleen fijn, maar ook ontzettend belangrijk. Juist voor leerlingen die thuiszitten, is het belangrijk dat ze gezien en gehoord worden.
‘Iedere leerling is uniek en heeft ondersteuning op maat nodig.’
Wat is goede begeleiding?
Maar wat is nou eigenlijk goede begeleiding?
Dat is voor iedereen anders. Iedere leerling heeft eigen behoeften en heeft daarom ondersteuning op maat nodig.
De ene leerling heeft bijvoorbeeld behoefte aan een wekelijks gesprek en een duidelijke planning, terwijl een andere leerling liever zelfstandig aan de slag gaat en zichzelf goed kan redden.
Binnen het gespecialiseerd onderwijs zijn er vaak meer mogelijkheden voor begeleiding op maat. In het regulier onderwijs ontbreekt het daarentegen regelmatig aan tijd en middelen.
Het is belangrijk dat hier ook vanuit de politiek aandacht voor is.
Het belang van inclusief onderwijs
Hoewel ik zelf niet op iedere reguliere school ben toegelaten, zijn er gelukkig ook veel voorbeelden van scholen waar jongeren met een beperking wél de mogelijkheid krijgen om onderwijs te volgen.
Inclusief onderwijs is ontzettend belangrijk. Het zorgt ervoor dat leerlingen van elkaar kunnen leren, ongeacht hun aandoening of beperking. Dat geldt niet alleen voor leerlingen onderling, maar ook voor de relatie tussen leerlingen en docenten.
Gelukkig zijn er steeds meer scholen die kijken naar wat een leerling nodig heeft en bereid zijn om aanpassingen te doen.
Juist voor thuiszitters, voor wie het niet vanzelfsprekend is om naar school te gaan, is dat belangrijk.
Ga daarom samen met de leerling, ouders en eventueel betrokken hulpverleners op zoek naar een vorm van onderwijs die aansluit bij de behoeften van de leerling. Niet alleen voor het moment zelf, maar ook met het oog op de toekomst.
‘Vraag wat iemand nodig heeft en zoek daarna samen naar een oplossing.’
Tot slot
Ben jij onderwijsprofessional en heb je een leerling die thuiszit?
Neem contact op met die leerling en vraag wat jij kunt betekenen. Sta open voor ideeën, luister naar het verhaal van de leerling en de ouders en kijk samen naar wat er wél mogelijk is.
Zo maak je het verschil in het leven van een thuiszitter.
