Omdat autisme als diagnose zowel als maatschappelijk begrip nog volop in ontwikkeling is, lopen wetenschappelijke inzichten vaak achter op de sociale discussies die gevoerd worden. Dat gebeurt vaker: taal en ervaringen veranderen snel, terwijl onderzoek juist tijd nodig heeft.
Natuurlijk kan (en wil) niet iedereen alle onderzoeken en discussies volgen. Daarom vind je hieronder de belangrijkste termen die je kunt tegenkomen wanneer mensen het over autisme en neurodiversiteit hebben.
Taal rondom identiteit
Is het ‘persoon met autisme’ of ‘autistisch persoon’?
Hierin heeft iedereen zijn eigen voorkeur. Sommige mensen kiezen voor persoon met autisme (persoon-eerst), anderen voor autistisch persoon (identiteit-eerst). Beide worden gebruikt; het belangrijkste hierin is iemands persoonlijke voorkeur respecteren.
Atypisch
Binnen de autismegemeenschap wordt atypisch soms als (informele) aanduiding voor autisme gebruikt.
In het Grieks betekent autos ‘zelf’.
Termen voor (niet-)autistisch
Allistisch
Allistisch betekent: niet-autistisch.
Je kunt nog steeds neurodivergent zijn als je allistisch bent (bijvoorbeeld door dyslexie, ADHD, etc.).
Het woord komt van het Griekse allos, dat ‘ander’ betekent.
Bedenker: Andrew Main (2003).
Paraplutermen
Neurodivergent
Je bent neurodivergent als je brein op een manier werkt die afwijkt van wat als ‘het heersende normaal’ wordt gezien. Onder deze parapluterm vallen onder andere:
- Dyslexie
- Autisme Spectrum Stoornis
- Tourette
- Bipolaire stoornis
- Verstandelijke beperking(en)
- Syndroom van Down
- Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)
- Persoonlijkheidsstoornissen
- Dyspraxie
- Epilepsie
- ADHD
- Schizofrenie
- Dyscalculie
- Cerebrale parese
- en zóveel meer
Ook verschillen die niet altijd (of niet officieel) te diagnosticeren zijn, zoals hoogbegaafdheid, introversie, synesthesie en (hoog-/laag)gevoeligheid, worden soms onder neurodivergentie geschaard.
Bedenker: Kassiane Asasumasu.
Neurotypisch
Neurotypisch is een term voor iemand wiens brein grotendeels aansluit bij wat als het heersende normaal geldt. Het voordeel van dit woord is dat je minder snel het label “normaal” tegenover “niet normaal” hoeft te zetten—want ieders brein is in zekere zin normaal.
Bedenker: Laura Tisoncik.
Neurodiversiteit
Neurodiversiteit gaat over groepen, niet over één persoon. Een groep is neurodivers als er zowel neurodivergente als neurotypische mensen in zitten. Ook is een groep neurodivers wanneer er verschillende soorten neurodivergente mensen in zitten, denk aan een persoon met ADHD en een persoon met Epilepsie. Je kunt als individu dus niet “neurodivers” zijn; een groep van 2 personen of meer kan dat wel zijn.
Over ondersteuning en zorgbehoefte
Waarom ‘hoog-/laagfunctionerend’ steeds minder gebruikt wordt
Binnen de autismegemeenschap worden functioneringstermen (zoals “hoogfunctionerend” of “laagfunctionerend”) steeds minder gebruikt. Ze klinken snel alsof de één “beter” functioneert dan de ander, terwijl iemands waarde of capaciteiten niet afhangen van hoeveel hulp iemand nodig heeft.
Daarom wordt vaker gesproken over zorgbehoefte/ondersteuning, bijvoorbeeld:
- hoge zorgbehoefte (high support)
- middelmatige zorgbehoefte (medium support)
- lage zorgbehoefte (low support)
Je mag hierin zelf aangeven welke zorgbehoefte jij ervaart, binnen jouw leven. Het gebruik van deze nieuwe termen zorgt er ook voor dat er verder word gekeken dan alleen autisme als het gaat om waar iemand (zorg)behoefte aan heeft.
Discriminatie en dynamieken binnen de community
Validisme
Validisme is stigmatisering, marginalisatie of discriminatie van iemand met een fysieke, mentale of verstandelijke beperking, op basis van diens lichamelijke of mentale status. Validisme hangt vaak samen met andere vormen van onderdrukking.
Aspie supremacy
Met aspie supremacy worden mensen bedoeld die (bewust of onbewust) vinden dat mensen met Asperger “beter” zijn dan andere autistische mensen, of die zich niet willen identificeren met autistische mensen die meer ondersteuning nodig hebben om te kunnen leven in deze maatschappij. Dit wordt vaak gezien als een vorm van geïnternaliseerd validisme.
Bronnen
NeuroElfje. (2025, 17 augustus). Neurodiversiteit: de belangrijkste termen op een rij. Geraadpleegd op 30 oktober 2025.
“The Neurodivergent Dictionary”. (2025, 25 juli). Instagram. Geraadpleegd op 30 oktober 2025.
Autisme Digitaal. (2025, 23 juni). Wat is “neurotypisch”? Geraadpleegd op 30 oktober 2025.
NeuroElfje. (2025, 3 april). Aspie supremacy. Geraadpleegd op 30 oktober 2025.
