Overal hoor/lees je dat het belangrijk is om de deur uit te gaan. Bijvoorbeeld om af te spreken met vrienden, voor een dagje uit, maar ook om naar een (vrijwilligers)werk afspraak gaan. Dit geldt ook voor jongeren met een chronische aandoening, ziekte of beperking. Helaas is voor veel van deze jongeren een dagje weg niet vanzelfsprekend. Het kost veel energie, wat lastig is als je die al niet zo veel hebt.
Een dagje weg begint met de reis ernaartoe. Een lange autorit kan te vermoeiend zijn, of misschien is zelf rijden niet haalbaar. Dan kan het openbaar vervoer (OV) een oplossing zijn. Maar hoe reis je met het openbaar vervoer en waar moet je rekening mee houden? JongPIT’er Roza geeft tips.
Wat zijn de mogelijkheden?
Het openbaar vervoer is een belangrijk onderdeel van onze vrijheid. Steeds meer jongeren maken gebruik van de trein, bus, tram, metro of taxi. NS, ProRail en de Rijksoverheid werken hard aan de toegankelijkheid van het openbaar vervoer. Zo staat op de site van de Rijksoverheid een overzicht met aanpassingen aan treinen, bussen, metro’s en trams. Om de toegankelijkheid te vergroten, is ProRail bezig met het aanpassen van stations en probeert NS meer toegankelijk materiaal te gebruiken. Dit houdt in dat de NS als doel heeft om in de toekomst alleen nog maar gelijkvloerse treinen te gebruiken en dat in elke trein een (rolstoel)toilet aanwezig is. Ook kun je een OV-begeleiderskaart aanvragen waarmee er één begeleider voor jou gratis meereist in bijna alle openbare vervoersmiddelen. Voor ontoegankelijke treinreizen kun je assistentie boeken bij NS.
Naast het reguliere openbaar vervoer bestaat er een landelijke taxi en een regionale taxi. De landelijke taxi, Valys, kun je gebruiken als je verder dan 25 kilometer vanaf je woonadres reist. Bij deze taxi kun je gratis één begeleider meenemen. De regionale taxi gebruik je als je binnen 25 kilometer van je woonadres reist. De regels rondom de regionale taxi verschillen per gemeente.
Begeleiderskaart en reisassistentie
Reisassistentie
Als je reist met een lichamelijke of visuele beperking en je hebt hulp nodig bij het in-, over- en uitstappen, kun je op de meeste stations gebruikmaken van NS reisassistentie. Dit is iemand die jou gratis helpt op het station. Via je NS account of de klantenservice kun je tot een uur van te voren assistentie voor een treinreis boeken. Hiervoor geef je je naam, geboortedatum en welk hulpmiddel je gebruikt door.
De assistent wacht op jou op een afgesproken plek en helpt je in de trein, eventueel met een rolstoelschans. Op je eindbestemming staat er een assistent klaar om je uit de trein te helpen en te begeleiden naar de uitgang van het station.
1 stap verder-service
Voor reizigers met een visuele beperking is er op station Utrecht Centraal, Zwolle, Den Haag Centraal, Amsterdam Centraal en Rotterdam Centraal ook de mogelijkheid om “1 stap verder-service” aan te vragen. Deze service begeleidt jou naar je eerstvolgende vorm van het OV. De service wordt als aanvulling op de NS reisassistentie geboekt en is telefonisch aan te vragen via de NS Klantenservice.
Begeleiderskaart
Niet iedereen heeft genoeg aan de assistentie en de eigen hulpmiddelen om zelfstandig met het OV te reizen. Voor deze groep mensen is er de begeleiderskaart. Dit is een kaart die bijna hetzelfde werkt als de reguliere OV-chipkaart, waarmee er één persoon als begeleider mee mag reizen. Deze begeleider hoeft niet altijd dezelfde persoon te zijn. Zo heb je de vrijheid om met een persoon naar keuze samen te reizen, mits deze minimaal 12 jaar is.
De begeleiderskaart kun je hier aanvragen. Op deze website staat ook een schema om te kijken of je in aanmerking komt voor de kaart. Daarnaast is er de mogelijkheid om het OV-chip-plusabonnement gratis aan te vragen. Dit is een abonnement op je persoonlijke OV-chipkaart waarmee je jouw treinreis telefonisch of online kan boeken. Je hoeft onderweg niet in- en uit te checken, want jouw geboekte reizen worden maandelijks automatisch geïncasseerd.
Wie een visuele beperking heeft kan thuis alvast uitzoeken hoe de geleidelijnen lopen op de stations waar je gaat reizen . Ook is er de app NS Perronwijzer, waarin je de informatie die ook op de digitale borden op de stations staat kunt vinden. Denk hierbij aan vertrektijden, vertragingen en eventuele wijzigingen in de dienstregeling.
Taxi
Wil je met het taxivervoer reizen? Dan zijn er twee mogelijkheden: de landelijke taxi (Valys) en de regionale taxi.
Valys
Voor Valys kom je in aanmerking wanneer je in het bezit bent van:
– een regionale taxipas;
– een bewijs van de gemeente dat je recht hebt op een Wmo rolstoel of scootmobiel
– een gehandicaptenparkeerkaart van de gemeente;
– een OV-Begeleiderskaar
Om de aanvraag te doen stuur je een kopie van één van deze documenten, samen met een pasfoto, kopie van je legitimatie en het Valys aanvraagformulier op naar Valys
Zodra je de Valyspas hebt ontvangen mag je deze direct gebruiken. De meeste jongeren mogen met deze pas 500 kilometer reizen. Zijn je kilometers op? Dan betaal je het taxitarief.
De eerste keer moet je een account aanmaken op de website van Valys, via deze site kun je ook je ritten boeken. Zodra je bent ingelogd zie je een overzicht van je nog te gebruiken kilometers, je geboekte ritten en de mogelijkheid om een nieuwe rit te boeken. Doordeweeks dien je minimaal 24 uur van te voren je rit te reserveren en in het weekend minimaal 48 uur van te voren. Een rit reserveren kan ook telefonisch.
Regionale taxi
Voor de aanvraag van de regionale taxi neem je contact op met je gemeente, jouw consulent kijkt samen met jou of je in aanmerking komt voor de regionale taxi. Jouw consulent geeft ook aan hoe het verder gaat.
Het is ook mogelijk om de taxi te combineren met een treinrit, mocht het station te ver van huis of van de eindbestemming zijn. Ik maak hier vaak gebruik van als mijn afspraak ver van het station af is, zo kost het mij minder taxikilometers en hoef ik niet ver te lopen. Hou hierbij wel altijd rekening met de ruime aankomstperiode van de taxi.
Andersom is het ook mogelijk, ik ga regelmatig met de taxi naar het station als ik bijvoorbeeld in het donker reis.
Ontoegankelijkheid
Ondanks alle mogelijkheden is er veel aandacht voor het gebrek aan toegankelijkheid in het OV. Dit met name door personeelstekort en kapotte liften.
Ikzelf probeer met het gebrek aan assistentie rekening te houden door zoveel mogelijk lage toegankelijke treinen te pakken. Vaak zijn dit sprinters. Als dit echt niet mogelijk is probeer ik op een relatief rustig tijdstip te reizen, niet midden in de spits. Als dit niet mogelijk is reis ik volledig met de taxi, dan ben ik niet afhankelijk van assistentie die mogelijk niet (op tijd) komt.
Met de kapotte liften heb ik zelf weinig ervaring, ik heb nog stafunctie en kan dus achter de rolstoel op de roltrap staan. Wanneer dit niet mogelijk is wordt de reis automatisch een stuk ontoegankelijker. Het is belangrijk dat hier snel verandering in komt.
Eigen ervaring
Ik reis regelmatig met het OV en zie dat de toegankelijkheid toeneemt. Wel hou ik altijd rekening met extra reistijd. Wat mij erg helpt: bij de assistentie of mijn begeleider aangeven wat ik spannend vind, waar ik hulp bij nodig heb en vooral ook wat ik zelf kan. Dit kan natuurlijk ook naar medereizigers toe; mensen zijn zich vaak niet bewust van waarom je bijvoorbeeld blijft zitten of juist om een zitplaats vraagt. Mijn ervaring is dat mensen het vaak geen probleem vinden om te helpen of op te staan wanneer je dit bespreekbaar maakt.
Ook vind ik het erg fijn om een reis eerst een aantal keer samen met iemand te maken, voordat ik de reis zelfstandig met eventueel assistentie maak. Dan weet ik de weg, eventuele obstakels en ben ik bekend op het station.
Wat zijn jouw ervaringen in het openbaar vervoer? Laat het weten in de reacties!
