De uitdagingen van het onderwijs en kansen voor inclusief onderwijs

 “Juist op school is het zo belangrijk om met elkaar in contact te komen. Ook mensen die met andere problemen worstelen of ‘anders’ zijn dan jij. Niemand is tenslotte hetzelfde,” aldus Maurice. “Daar ben ik het mee eens,” vult Nienke aan. “Op school moet je niet alleen leren hoe je goed moet rekenen of schrijven. Persoonlijke ontwikkeling en leren van elkaar zijn minstens net zo belangrijk.” Aan het woord zijn Maurice Knijnenburg, voorzitter van de NJR, de koepelorganisatie van landelijke jongerenorganisaties en Nienke Luijckx, voorzitter van het LAKS, de belangenbehartiger van middelbare scholieren. Samen gaan zij in gesprek over de uitdagingen van het huidige onderwijssysteem en de kansen voor inclusief onderwijs. 

In gesprek met de voorzitter van de NJR, Maurice Knijnenburg, en de voorzitter van het LAKS, Nienke Luijckx

Wat zijn de grootste uitdagingen voor het onderwijs?

Nienke: “In het huidige onderwijssysteem is er nog veel te weinig aandacht voor persoonlijke ontwikkeling. Er heerst echt een taboe op vragen om hulp en persoonlijke begeleiding. Dat blijkt ook uit onze LAKS-monitor, een tevredenheidsonderzoek onder bijna 50.000 leerlingen. Het aantal jongeren dat niet durft te melden dat ze een beperking hebben of begeleiding nodig heeft, is – ten opzichten van twee jaar geleden – gestegen.”

Maurice: “Dat herken ik wel. We benaderen het eigenlijk veel te individualistisch: Jij hebt ondersteuning nodig, dus jij bent verantwoordelijk en moet dat regelen. Zeker als je nog op de middelbare school zit, ben je in een onzekere fase in je leven en is dat best wel heftig. Je moet leerlingen juist hierin ondersteunen en op school ook aandacht hebben voor (mentale) gezondheid en weerbaarheid. Jongeren moeten er niet alleen voor staan.”

Nienke: “Precies, en dat betekent ook dat iedereen op school daar een rol in heeft: niet alleen de leerling met de ondersteuningsbehoefte, maar ook de medeleerlingen en docenten. Door het taboe te doorbreken en gewoon met elkaar het gesprek aan te gaan, kun je elkaar op school helpen en heeft iedereen de kans om zich optimaal te ontwikkelen.” 

Wat zou er moeten veranderen?

Maurice: “Meer aandacht voor de sociale kant van het onderwijs. Les krijgen over mentale weerbaarheid en mentale gezondheid is daarin de eerste stap.

Nienke: “En naast lessen wil je natuurlijk ook dat jongeren een aanspreekpunt hebben op school, zoals een zorgcoördinator. Zichtbaarheid en bekendheid is daarbij belangrijk. Veel te weinig leerlingen weten dat dit bestaat.”

Maurice: “Dat mag inderdaad nóg laagdrempeliger. Jongeren moeten zich veilig voelen in dat gesprek en weten dat er naar hen geluisterd wordt.”

Nienke: “Daar pleit het LAKS ook al langer voor: het hoorrecht. Leerlingen moeten écht inspraak krijgen over hun eigen ondersteuningsplan. Dat betekent dat de school dit niet alleen met de ouders bepreekt, maar ook echt aan de leerling vraagt: ‘Waar heb jezelf behoefte aan en van wie heb je dat nodig?’. Op die manier kun je ook veel beter maatwerk geven.”

Maurice: “Juist en dan niet op de manier: wat zijn jouw beperkingen en hoe moet jij je aanpassen om tóch mee te kunnen doen? Maar eerder: waar ben jij goed in en hoe zorgen we ervoor dat jij je talenten nog beter kunt ontwikkelen? Daar krijg je als jongere ook veel meer zelfvertrouwen van en zo ben je beter voorbereid op de arbeidsmarkt. 

Op naar inclusief onderwijs

Nienke: “Een belangrijke stap voor ons naar inclusief onderwijs is ook het recht op onderwijs. Nu hebben leerlingen nog een leerplicht waaruit je ontheven kunt worden. Dan kom je thuis te zitten, mis je onderwijs op school, het sociale contact en krijg je vaak ook geen ondersteuning om thuis onderwijs te volgen. Dat moet toch anders kunnen? Iedere jongere heeft recht op onderwijs!”

Maurice: “Goed punt. We zien nu best vaak dat als je niet in het malletje past, de mogelijkheden op school te beperkt zijn. Dat is zonde, want veel talent gaat daarmee verloren. Op een echt inclusieve school kijk je veel meer naar wat er wél mogelijk is omdat daar niet het systeem maar de jongere centraal staat.”

Nienke: “Dat betekent ook dat we af moeten van de toetscultuur op scholen en de hoge prestatiedruk. We horen van zoveel jongeren dat ze op school al verschijnselen van een burn-out krijgen. Leerlingen leren te veel voor het cijfer, in plaats van voor de ontwikkeling of het willen leren. School wordt nu nog te weinig gezien als voorbereiding op de rest van je leven. Lessen volgen is belangrijk. Maar dat met élkaar doen, met alle verschillen die we hebben, is misschien nog wel belangrijker. Je leert over jezelf, hoe je met elkaar in de samenleving moet omgaan en je leert dat je er niet alleen voor staat.

Maurice: “Volgens mij moeten we dit moment niet alleen aangrijpen om te benoemen waar het mis gaat. Maar ook écht met elkaar heroverwegen wat belangrijk is en hoe we met elkaar om willen gaan als samenleving. In plaats van spreken over mensen met een afstand tot de samenleving, kun je je ook afvragen waarom we een samenleving hebben gecreëerd met afstand tot deze mensen!

Nienke: “Daar sluit ik mij helemaal bij aan.”

Op de hoogte blijven? Volg ons op Facebook, Instagram of Twitter.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top Skip to content