“Inclusief onderwijs gaat over luisteren en de leerling vooruit helpen”

Hoe kunnen we het onderwijs voor álle leerlingen toegankelijk maken? Dat is de vraag waar Eva Kok al 15 jaar als docent en 8 jaar als zorgcoördinator mee bezig is. De afgelopen jaren heeft ze het onderwijs zien veranderen. Leerlingen met een zorg- of ondersteuningsbehoefte worden steeds beter gehoord en gezien, waardoor zij vaak de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. Maar het kan nog veel beter. Eva vertelt vanuit haar rol in de praktijk hoe we de kloof tussen leerlingen met én zonder zorg- en ondersteuningsbehoeften kunnen verkleinen.

In gesprek met Eva Kok, zorgcoördinator

Zorgcoördinatoren: de spin in het web

^ Eva Kok, zorgcoördinator

Eva Kok heeft een bijzondere functie op het Maerlant-Lyceum in Den Haag. Ze wisselt haar rol als docent Engels af met haar taken als zorgcoördinator op de school. “Juist deze combinatie maakt mijn werk heel erg leuk. Ik ga een stukje de diepte in met leerlingen en combineer dit met een belangrijke zorgtaak. Ik haal daar veel voldoening uit!”

Eva staat als docent midden in de praktijk en ziet daardoor vaak snel wat leerlingen nodig hebben.

“Ik sta voortdurend in contact met leerlingen, maar daaromheen zitten natuurlijk ook de mentor, lesgevende docenten, de schoolleiding, ouders en eventueel externe partijen. Je bent als zorgcoördinator echt de spin in het web. Daardoor kan ik mijn team aan mededocenten meenemen in bepaalde beslissingen.”

Weten wat mogelijk is

De leerlingen op het Maerlant-Lyceum weten Eva, over het algemeen, goed te vinden.

“Dat is nu absoluut het geval, maar dat is wel veranderd in al die tijd dat ik hier werk. Vroeger werden zorg- en ondersteuningsvragen toch gezien als iets lastigs en werd algauw gezegd dat iets niet kon. Nu weet de school, maar weten ook leerlingen, ouders en andere betrokkenen, veel beter wat mogelijk is. Het zit ‘m vaak in de kleine aanpassingen, die al enorm kunnen helpen om de schooltijd nóg plezieriger te maken. We weten nu dat zelfs als grote veranderingen op school onmogelijk lijken, we het nog steeds moeten proberen. En meestal lukt het dan toch!”

Een luisterend oor

Waar liggen in de ervaring van Eva de behoeften van leerlingen? Ze legt uit: “We kunnen niet alle vragen die leerlingen hebben perse oplossen, maar we bieden altijd een luisterend oor. Dat maakt al een groot verschil. Of het nu gaat om chronisch ziek zijn of een vervelende thuissituatie. Het belangrijkste is dat we er voor de leerlingen zijn. En soms zit het dan nét in iets kleins dat een leerling vooruit kan helpen. We kunnen dan bepaalde aanpassingen doen om het meedoen makkelijker te maken. Uiteindelijk zien we echt zeer zelden dat het helemaal spaak loopt.”

Maatwerk naar een hoger niveau

Eva zou graag zien dat er meer stappen worden gezet om onderwijs toegankelijker te maken. “Bij ons op school lopen we een enkele keer ook vast. Als kinderen niet 100% het onderwijs kunnen volgen op school, kunnen we bijvoorbeeld maar beperkt voorzien in het onderwijs dat een kind thuis of elders volgt. Dat is jammer en moet toch anders kunnen.”

Als zorgcoördinator worstelt Eva soms nog met het praktisch mogelijk maken, maar dat betekent niet dat de wil of de ideeën er niet zijn. Ze legt uit:

“Ik stel me bijvoorbeeld voor dat we sommige leerlingen in de toekomst een combinatie kunnen bieden van regulier en speciaal onderwijs, als eerste stap naar inclusiever onderwijs. We moeten het maatwerk naar een hoger niveau tillen.”

Kloof

Maar wat zijn volgens Eva de eerste stappen naar meer maatwerk? “Scholen in het reguliere en speciaal onderwijs zoeken elkaar veel te weinig op, waardoor er echt een kloof tussen de twee bestaat. Het is nu of-of. Óf je gaat naar het reguliere onderwijs, óf naar het speciale onderwijs. Een hybride mengvorm tussen regulier en speciaal onderwijs zou een eerste stap zijn richting inclusiever onderwijs.”

Eva ondervindt echter nog veel drempels voor dit idee: “Dat heeft deels met geld en het vele papierwerk te maken, en het feit dat scholen al alle zeilen moeten bijzetten om voldoende personeel te vinden. Dat maakt het lastig.” 

Grote stappen

Volgens Eva moeten we over deze drempels heen stappen, want er liggen zoveel kansen in de verbeterde samenwerking, meer maatwerk en inclusiever onderwijs. “Er kunnen grote stappen worden gezet op het gebied van expertise die je in huis hebt. Er wordt nog te weinig kennis uitgewisseld tussen docenten in het regulier en speciaal onderwijs. En in de lerarenopleidingen en bijbehorende stages moet veel meer aandacht worden besteed aan differentiëren en maatwerk.”

Volgens Eva heeft de afgelopen coronaperiode laten zien dat snelle stappen gezet kunnen worden in het onderwijs, als dat nodig is.

“Alles wat eerst moeilijk leek, is nu wel mogelijk. Online onderwijs is natuurlijk niet ideaal, maar je komt er wel mee verder en helpt leerlingen vooruit.”

Een fijne setting

Stappen richting inclusiever onderwijs vragen ook het nodige van docenten. “Leraren stellen zich over het algemeen flexibel op en zijn zelf ook creatief. In elke klas zitten wel leerlingen die iets van een ondersteuningsbehoefte hebben. Ik zie dat collega’s daar al heel zorgvuldig mee omgaan. Maar het allerbelangrijkste is dat je als docent signaleert en luistert naar de leerling. In het begin zijn leerlingen vaak voorzichtig in het uitdrukken van hun behoeften, dus er moet een fijne setting zijn. Het realiseren van het benodigde maatwerk dat hierop volgt is dan eigenlijk altijd wel mogelijk.”  

Schaalvergroting

Het onderwijs toegankelijker en inclusiever maken heeft de nodige impact, maar een grote verandering hoeft het voor het Maerlant-Lyceum niet te zijn.

Eva legt uit: “Ik denk dat het werk op zichzelf niet heel erg zou veranderen. Maar je hebt wel veel meer mogelijkheden. Op het moment dat onderwijs inclusiever wordt, heb je te maken met nieuwe behoeften. Bepaalde expertises hebben wij op dit moment niet in huis, maar daar kunnen we wel voor zorgen. Bijvoorbeeld door zelf te blijven leren of externe specialisten in te schakelen. Inclusiever onderwijs is voor onze school dus eigenlijk geen verandering op zich, maar meer een schaalvergroting van wat we al doen.”

Op de hoogte blijven? Volg ons op Facebook, Instagram of Twitter.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top Skip to content